Εκτροπή του Αώου ποταμού: μια ακόμα προγραμματιζόμενη «εκτροπή της λογικής»

P1000922

Το ζήτημα της εκτροπής του Αώου ποταμού απασχολεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 80’, την τοπική κοινωνία του νομού Ιωαννίνων και όχι μόνον, όταν στα σχέδια της ΔΕΗ για την «αξιοποίηση» του υδατικού δυναμικού της περιοχής προς παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανόταν η κατασκευή φράγματος και ταμιευτήρα νερού στον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού Β. Πίνδου («Βάλια Κάλντα»), για την δέσμευση των υδάτων του Αρκουδορέματος, παραπόταμου του Αώου. Καθώς από την εποχή εκείνη οι αντιδράσεις για την κατασκευή του φράγματος λόγω του υψηλού περιβαλλοντικού του κόστους ήταν πολύ έντονες, το σχέδιο ακυρώθηκε.
Κατά καιρούς, η ιδέα της κατασκευής φράγματος στην καρδιά του Εθνικού δρυμού Β. Πίνδου, αναζωπυρωνόταν, ενώ πρόσφατα το έργο έχει συμπεριληφθεί στο «Σχέδιο διαχείρισης της περιοχής λεκάνης απορροής ποταμού του υδατικού διαμερίσματος Ηπείρου», το οποίο έχει ολοκληρωθεί αλλά δεν έχει ακόμα εγκριθεί Να σημειωθεί ότι το σχέδιο διαχείρισης δεν αφορά μικρότερα υδατορεύματα όπου μεγάλος αριθμός αιτήσεων και αντίστοιχων πιέσεων για την κατασκευή μικρότερων υδροηλεκτρικών έργων βρίσκεται σε εξέλιξη.

Στο έργο της εκτροπής του Αώου ποταμού είχε αποδοθεί αρχικά ο χαρακτήρας του «πολυδύναμου» έργου, προβλέποντας με τη λειτουργία του να εμπλουτίσει τα νερά της λίμνης Παμβώτιδας αλλά και την παραγωγή ενέργειας με την δημιουργία 3 υδροηλεκτρικών έργων ονομαστικής συνολικά ισχύος 13 ΜW, ενώ στο παρόν σχέδιο διαχείρισης διατηρεί κυρίως τον χαρακτήρα «προγραμματιζόμενου έργου» παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας.
Η έγκριση του σχεδίου και η ενσωμάτωση της εκτροπής του Αώου μπορεί να δρομολογήσει την κατασκευή του έργου με διαδικασία «fast track», γεγονός που περιορίζει σημαντικά την δυνατότητα νομικής παρέμβασης μετά την οριστική έγκριση του σχεδίου και περιορίζει τη δυνατότητα γνωμοδοτήσεων από αρμόδιους φορείς όπως τον Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου της Β. Πίνδου.
Αν και το έργο δεν έχει περιγραφεί ακόμα πλήρως, καθώς δεν έχει εκπονηθεί προμελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων προβλέπει:
1. Την κατασκευή φράγματος στην περιοχή «Σμιξώματα» εντός της προστατευόμενης περιοχής του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου και στα όρια του Εθνικού Δρυμού Β. Πίνδου (Βάλια Κάλντα), στη συμβολή του Αώου με τον παραπόταμο «Αρκουδόρεμα» και το ρέμα «Βαθύλακκος».

2. Την εκτροπή 70 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού ετησίως μέσω σήραγγας εκτροπής με μήκος περίπου 10 χιλιόμετρα, από τον ταμιευτήρα προς την τεχνητή λίμνη «Πηγών Αώου». Μετά την ολοκλήρωση του φράγματος στις πηγές Αώου (1990) κατακρατούνται ήδη από το Αώο 100 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως, για τη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τον ΥΗΣ πηγών Αώου, ενώ μέρος των υδάτων παροχετεύονται στον ποταμό Άραχθο για την ενίσχυση της ηλεκτροπαραγωγής των ΥΗΣ Πουρναρίου Ι & ΙΙ.

3. Από τα 70 εκ. κυβικά μέτρα νερού τα 20 εκ. θα χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση των ήδη υπαρχόντων φραγμάτων και του μελλοντικού ΥΗΣ του Μετσοβίτικου ποταμού, ενώ τα 50 εκ. σχεδιάζεται να παροχετευθούν προς την λίμνη Παμβώτιδα και τον ποταμό Καλαμά, για τον «καθαρισμό και εμπλουτισμό» της λίμνης αλλά και την λειτουργία 3 νέων ΥΗΣ (Γρεβενιτίου-3.5 MW, Παμβώτιδας-5,3 MW και Καλαμά-4,4 MW μέσω εμπλουτισμού).
Ως φορές υλοποίησης του έργου φέρεται η κοινοπραξία ΔΕΗ- «ΤΕΡΝΑ ενεργειακή Α.Ε».

Για το έργο της εκτροπής του Αώου υπάρχουν σοβαρότατες αντιδράσεις και έχει ήδη συγκροτηθεί επιτροπή ενάντια στην κατασκευή του έργου. Ενάντια στην κατασκευή του έργου συντάσσονται ο φορέας διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου, οι δήμοι Κόνιτσας και Ζαγορίου, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, η τοπικές κοινωνίες και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή συμπεριλαμβανομένης και της ΚΑΛΛΙΣΤΩΣ.

Οι σημαντικότεροι λόγοι εναντίωσης στο έργο της εκτροπής του Αώου που εκφράζονται μέσα από τους φορείς που αντιδρούν στην κατασκευή του, συνοψίζονται στα εξής βασικά σημεία:

1. Ο ποταμός Αώος ήδη συμμετέχει στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας, την άρδευση και ύδρευση με κατακράτηση μιας πολύ μεγάλης ποσότητας νερού (100 εκ. κυβ μέτρα/ετησίως) μέσω του φράγματος πηγών Αώου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια ήδη σημαντική μείωση της υδατοπαροχής του, η οποία σε περίπτωση επιπλέον κατακράτησης μεγάλων ποσοτήτων νερού (70 εκ. κ.μ/ετησίως όπως προβλέπεται) θα έχει δυσμενείς συσσωρευτικές επιπτώσεις στο ποτάμιο οικοσύστημα.

2. Η θέση κατασκευής των έργων εκτροπής βρίσκεται εντός προστατευόμενης περιοχής (Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου) με εξαιρετικά υψηλή οικολογική και αισθητική αξία, όπου τα τελευταία χρόνια υπάρχει σαφής προσανατολισμός της τοπικής οικονομίας προς εναλλακτικές μορφές τουρισμού. Είναι προφανές ότι τέτοιας κλίμακας έργα σε μια αμιγώς ορεινή περιοχή, όπου μέχρι πρόσφατα οι επεμβάσεις ήταν ανύπαρκτες, θα επιφέρουν σοβαρή αλλοίωση του τοπίου και θα πλήξουν τη βιωσιμότητα των οικονομικών αυτών δραστηριοτήτων.

3. Η προφασιζόμενη ωφέλεια της εκτροπής μέρους των νερών του Αώου προς την λίμνη Παμβώτιδα για τον εμπλουτισμό-καθαρισμό της δεν ευσταθεί, καθώς το πρόβλημα της ποιότητας των υδάτων της λίμνης δεν είναι η έλλειψη εισροών πηγών καθαρού νερού, η οποία είναι άφθονη, αλλά η απουσία συστήματος καθαρισμού και η ανεπαρκής διαχείριση των υδατικών αποθεμάτων της. Επιπλέον ήδη υπάρχουν τεκμηριωμένες και φτηνές λύσεις για την βελτίωση της ποιότητας των υδάτων της λίμνης.

4. Η παραγόμενη ενέργεια από την προτεινόμενη εκτροπή του Αώου ποταμού θα είναι ίση με μόλις 13 MW, η οποία θεωρείται πολύ μικρή ως ενεργειακό ανταποδοτικό όφελος και ανάξια του υψηλού περιβαλλοντικού κόστους που θα επιφέρει η κατασκευή των έργων δέσμευσης των νερών του Αώου, της εκτροπής-μεταφοράς και των πλείστων άλλων συνοδών έργων (διανοίξεις δρόμων, εργοτάξια κ.α).

P1000945

Στο πλαίσιο της προσπάθειας για την αποτροπή της εκτροπής του Αώου η «κίνηση για την σωτηρία του Αώου- protect Aoos» διοργάνωσε ενημερωτική ημερίδα σε συνδυασμό με πολιτιστικά δρώμενα στο πανέμορφο χωριό της Βωβούσας, περιοχή διαχρονικά άρρηκτα συνδεδεμένη με το ποτάμι.
Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο «καταφύγιο Βάλια-Κάλντα» με πολύ μεγάλη επιτυχία. Στην ημερίδα εκτός από τους διοργανωτές της κίνησης και τους κατοίκους της Βωβούσας, συμμετείχαν εκπρόσωποι του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Β. Πίνδου και Φορέα Διαχείρισης ποταμών Καλαμά-Αχέροντα, του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, περιβαλλοντικών οργανώσεων (WWF, ΚΑΛΛΙΣΤΩ), των δασαρχείων Κόνιτσας και Μετσόβου, οι δήμαρχοι των δήμων Κόνιτσας και Μετσόβου, ευρωβουλευτές και εκπρόσωποι του Ελληνικού κοινοβουλίου.

Συγκεκριμένα το πάνελ των ομιλητών αποτελούσαν:

1. Στέργιος Βέργος, Πρόεδρος Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου, καθηγητής τμημ. Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος ΤΕΙ Λάρισας
2. Βασίλης Νιτσιάκος, Καθηγητής Κοινωνικής Λαογραφίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
3. Γιάννης Παπαδημητρίου, Δικηγόρος, Περ. Σύμβουλος, Επικεφαλής Περιφερειακής Παράταξης “ΑΥ.ΡΙ.Ο. για την Ήπειρο”
4. Θεοδότα Νάντσου, Συντονίστρια Περιβαλλοντικής Πολιτικής WWF Ελλάς
5. Νίκος Χρυσόγελος, Ευρωβουλευτής Οικολόγων Πράσινων / Ομάδα των Πράσινων στο Ευρωκοινοβούλιο, αντιπρόεδρος της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης του Ευρωκοινοβουλίου.
6. Κρίτων Αρσένης, Μηχανικός Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Ευρωβουλευτής
7. Τριαντάφυλλος Αλμπάνης, Πρύτανης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Μπορείτε να βρείτε εδώ περισσότερες πληροφορίες για τον Αώο, να διαβάσετε για την ημερίδα, τις σχετικές εισηγήσεις και την «κίνηση για την διάσωση του Αώου».

Φωτογραφίες από την ημερίδα ενάντια στην εκτροπή του Αώου στις 29/6/2013 στη Βωβούσα.

P1000838P1000839

1. Σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής των υδατικών διαμερισμάτων της Ελλάδας:
(http://wfd.ypeka.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=113&Itemid=19).

2. Κίνηση για την προστασία του Αώου.
http://protectaoos.blogspot.gr/search/label/29.06.2013
3. Επιστολή WWF Ελλάς προς ΥΠΕΚΑ για τον Αώο
www.wwf.gr/images/pdfs/LTR-Maniatis-AoosJuly2013.pdf

4. Παρέμβαση ευρωβουλευτή Κ. Αρσένη για την εκτροπή του Αώου στο ευρωκοινοβούλιο.
http://www.econews.gr/2013/07/02/aoos-ektropi-102269/

5. Τοποθέτηση ευρωβουλευτή οικολόγων πρασίνων Ν. Χρυσόγελου για τον Αώο.
http://www.chrysogelos.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=1809:vovous-hmerida&lang=el

Γιώργος Ηλιόπουλος, Καλλιστώ

Advertisements

Posted on 08/07/2013, in Uncategorized. Bookmark the permalink. Σχολιάστε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: